{
 "types": {
  "дополняет": 23,
  "связано": 123,
  "опирается на": 4,
  "спорит с": 1,
  "противоположно": 1
 },
 "pages": {
  "Кристофер Муран": {
   "layer": "people",
   "slug": "j-christopher-muran",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Eubanks, Muran, Safran 2018",
     "url": null
    },
    {
     "title": "Eubanks, Lubitz, Muran, Safran 2018",
     "url": null
    }
   ]
  },
  "Локус контроля": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "locus-of-control",
   "out": [
    {
     "to": "Внутренний локус контроля",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Внутренний локус контроля",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Теория социального научения",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "from": "Джулиан Роттер",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": []
  },
  "Подкрепление": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "reinforcement",
   "out": [
    {
     "to": "Бихевиоризм",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Закон эффекта",
     "type": "опирается на"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Бихевиоризм",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "from": "Закон эффекта",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Поисковое поведение",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "from": "Иван Павлов",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Эдвард Торндайк",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Спилман, Дженкинс, Ловетт — Оперантное обуславливание (Psychology 2e, §6.3)",
     "url": null,
     "card": "kxe8b14s2"
    },
    {
     "title": "Торндайк — Эволюция человеческого интеллекта (Animal Intelligence, 1911; в оглавлении сайта — гл. 6, в тексте — гл. VII)",
     "url": null,
     "card": "kjbvndgv7"
    },
    {
     "title": "Скиннер — Оперантное поведение (русские фрагменты хрестоматии, Психологос)",
     "url": null,
     "card": "kwjy01cvz"
    }
   ]
  },
  "Опыт как основа обучения": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "opyt-kak-osnova-obucheniya",
   "out": [
    {
     "to": "Джон Дьюи",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Обучение на основе опыта",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Цикл Колба",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Цикл Колба",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Мальколм Ноулз",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Джон Дьюи — Democracy and Education (*Демократия и образование*, 1916)",
     "url": null,
     "card": "kdh9sjaxg"
    },
    {
     "title": "Джон Дьюи — Опыт и образование (Experience and Education, 1938)",
     "url": null,
     "card": "k16xa8wrk"
    }
   ]
  },
  "Джон Данлоски": {
   "layer": "people",
   "slug": "john-dunlosky",
   "out": [
    {
     "to": "Дэниел Уиллингем",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Интервальное повторение",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Метапознание",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Метапознание",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Данлоски и соавторы — Improving Students’ Learning With Effective Learning Techniques (2013)",
     "url": null,
     "card": "krdxd3h6w"
    },
    {
     "title": "Данлоски, Тиде — Metamemory",
     "url": null,
     "card": "k0dw5vwmj"
    }
   ]
  },
  "Ориентация на мастерство": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "mastery-orientation",
   "out": [
    {
     "to": "Образовательный конвейер",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "статья о метаанализе отметок и комментариев",
     "url": "https://skillbox.ru/media/education/chto-vse-taki-poleznee-stavit-shkolnikam-otmetki-ili-davat-obratnuyu-svyaz-v-slovah/"
    },
    {
     "title": "Classroom Instruction That Works (2010)",
     "url": null
    },
    {
     "title": "Black, Wiliam — Assessment and Classroom Learning",
     "url": null,
     "card": "kjzvjpbcw"
    }
   ]
  },
  "Метапознание": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "metacognition",
   "out": [
    {
     "to": "Джон Данлоски",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Критическое мышление",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Обратная связь",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Петля обратной связи",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Формирующее оценивание",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Иллюзия знания",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Проектное обучение",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Самонаправленное обучение",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "from": "Таксономия Блума",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Джон Данлоски",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Флейвелл — Metacognition and Cognitive Monitoring: A New Area of Cognitive–Developmental Inquiry",
     "url": null,
     "card": "kc53zg6cw"
    },
    {
     "title": "Нельсон, Наренс — Metamemory: A Theoretical Framework and New Findings",
     "url": null,
     "card": "k9hjq178a"
    },
    {
     "title": "Данлоски, Тиде — Metamemory",
     "url": null,
     "card": "k0dw5vwmj"
    },
    {
     "title": "Метапознание: идеи нейронауки и педагогических наук (обзор)",
     "url": null,
     "card": "k4tesxf6t"
    },
    {
     "title": "Перикова, Ловягина, Бызова — Психология метапознания (2020)",
     "url": null,
     "card": "k8dx395jm"
    },
    {
     "title": "Литвинов, Иволина — Метакогниция: понятие, структура, связь с интеллектуальными и когнитивными способностями",
     "url": null,
     "card": "kb8wvm7mk"
    },
    {
     "title": "Coffield, Moseley, Hall, Ecclestone — Learning styles and pedagogy in post-16 learning",
     "url": null,
     "card": "k78tqasnc"
    },
    {
     "title": "Park — Position: Hippocampal Explicit Memory Is the Cornerstone for AGI (*Позиция: гиппокампальная явная память — краеугольный камень AGI*, 2026)",
     "url": null,
     "card": "ked8yftac"
    }
   ]
  },
  "Образовательный конвейер": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "educational-conveyor",
   "out": [],
   "in": [
    {
     "from": "Ориентация на мастерство",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Кен Робинсон",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Кушнир — Какой должна быть образовательная реформа",
     "url": null,
     "card": "ky62hne8d"
    },
    {
     "title": "Рейгелут, Карр-Челлман — Understanding Instructional Theory (Instructional-Design Theories and Models, vol. III, глава 1)",
     "url": null,
     "card": "kvtk4g9z1"
    },
    {
     "title": "Годин — Stop stealing dreams (TEDxYouth@BFS)",
     "url": null,
     "card": "kdzemtqst"
    },
    {
     "title": "Учитель в модели смешанного обучения — учитель-помощник, а не источник знаний",
     "url": null,
     "card": "k4qecszgr"
    }
   ]
  },
  "Ричард Пол": {
   "layer": "people",
   "slug": "richard-paul",
   "out": [
    {
     "to": "Критическое мышление",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Critical Thinking (Stanford Encyclopedia of Philosophy)",
     "url": null,
     "card": "kpnxk9ffg"
    },
    {
     "title": "Facione — Critical Thinking: A Statement of Expert Consensus for Purposes of Educational Assessment and Instruction",
     "url": null,
     "card": "k0jx0m1gv"
    },
    {
     "title": "Эриксон, Лэннинг, Френч — Концептуальное обучение (выдержки)",
     "url": null,
     "card": "kj7yr4f8m"
    }
   ]
  },
  "Режимы мышления": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "modes-of-thinking",
   "out": [
    {
     "to": "Барбара Оакли",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Чередование",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Чередование",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Барбара Оакли",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Сергей Хабаров — Как научиться учиться",
     "url": null,
     "card": "kj8q25fww"
    },
    {
     "title": "Костя Солодянников — Конспект курса Learning How To Learn",
     "url": null,
     "card": "khrwt0j8x"
    },
    {
     "title": "Серёга Шабалин — Курс «Learning How to Learn» на Coursera",
     "url": null,
     "card": "k5byhy8cq"
    }
   ]
  },
  "Отложенное вознаграждение": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "delayed-gratification-concept",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Edge 2017: ответы о научных понятиях",
     "url": "https://www.edge.org/responses/what-scientific-term-or%C2%A0concept-ought-to-be-more-widely-known"
    },
    {
     "title": "статья «How to Raise Happy Kids»",
     "url": "https://www.bakadesuyo.com/2014/02/happy-kids/"
    }
   ]
  },
  "Чередование": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "interleaved-practice",
   "out": [
    {
     "to": "Барбара Оакли",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Интервальное повторение",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Режимы мышления",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Интервальное повторение",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "from": "Режимы мышления",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Барбара Оакли",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Firth, Rivers, Boyle — A systematic review of interleaving as a concept learning strategy (2021)",
     "url": null,
     "card": "ky08xt3qa"
    },
    {
     "title": "Birnbaum, Kornell, Bjork — Why interleaving enhances inductive learning: the roles of discrimination and retrieval (2012)",
     "url": null,
     "card": "k93gqhtjh"
    },
    {
     "title": "Skillbox: 30 правил психологии обучения",
     "url": "https://skillbox.ru/media/education/30-pravil-psikhologii-obucheniya-kotorye-khorosho-by-znat-uchitelyu/"
    },
    {
     "title": "Барбара Оакли — Самый эффективный способ учиться",
     "url": null,
     "card": "kv11tvs1p"
    }
   ]
  },
  "Кен Робинсон": {
   "layer": "people",
   "slug": "ken-robinson",
   "out": [
    {
     "to": "Дивергентное мышление",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "to": "Образовательный конвейер",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Любопытство",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "from": "Подавление любопытства",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Кен Робинсон — Как выбраться из долины смерти образования (TED)",
     "url": null,
     "card": "k19jm6b9n"
    },
    {
     "title": "TED: How to escape education's death valley (оригинал)",
     "url": null
    },
    {
     "title": "TED: Bring on the learning revolution",
     "url": null
    },
    {
     "title": "Зачем нужна креативность на самом деле",
     "url": "https://reminder.media/post/smekalka?utm_source=telegram&utm_medium=post&utm_content=smekalka"
    }
   ]
  },
  "Внутренний локус контроля": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "internal-locus-of-control",
   "out": [
    {
     "to": "Локус контроля",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Локус контроля",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "from": "Джулиан Роттер",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "How People Learn to Become Resilient",
     "url": "http://www.newyorker.com/science/maria-konnikova/the-secret-formula-for-resilience"
    },
    {
     "title": "Carton, Ries, Nowicki Jr. — Parental Antecedents of Locus of Control of Reinforcement",
     "url": null,
     "card": "kpz0a036x"
    }
   ]
  },
  "Обучение на основе опыта": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "experiential-learning",
   "out": [
    {
     "to": "Бихевиоризм",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Джон Дьюи",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Педагогический дизайн",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Стили обучения Колба",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Цикл Колба",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Опыт как основа обучения",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Цикл Колба",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Джон Дьюи",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Жан Пиаже",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": []
  },
  "Уильям Джеймс": {
   "layer": "people",
   "slug": "william-james",
   "out": [],
   "in": [
    {
     "from": "Привычка",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Цикл Колба",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": []
  },
  "Автопоэзис": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "autopoiesis",
   "out": [
    {
     "to": "Самоорганизация",
     "type": "спорит с"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": []
  },
  "Интервальное повторение": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "space-repetition",
   "out": [
    {
     "to": "Герман Эббингауз",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "to": "Чередование",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Автоматизация навыков",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Осмысленная практика",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Чередование",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Барбара Оакли",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Герман Эббингауз",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Джон Данлоски",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Cepeda, Pashler, Vul, Wixted, Rohrer — Distributed Practice in Verbal Recall Tasks: A Review and Quantitative Synthesis (*Разнесенное повторение в задачах на словесное воспроизведение*, 2006)",
     "url": null,
     "card": "kvvk4z6d2"
    },
    {
     "title": "Данлоски и соавторы — Improving Students’ Learning With Effective Learning Techniques (2013)",
     "url": null,
     "card": "krdxd3h6w"
    },
    {
     "title": "Эббингауз — Память, глава I: Наше знание о памяти",
     "url": null,
     "card": "kzn9zfnbs"
    },
    {
     "title": "Корнелл и Бьорк — Learning Concepts and Categories: Is Spacing the \"Enemy of Induction\"?",
     "url": null,
     "card": "kqmhxfb0p"
    }
   ]
  },
  "Семейное образование": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "homeschooling",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Анскулинг: как учиться, не посещая школу",
     "url": "https://daily.afisha.ru/relationship/397-anskuling-kak-i-zachem-uchitsya-ne-poseshaya-shkolu/"
    },
    {
     "title": "Амонашвили: подпольная педагогика любви к детям",
     "url": "https://pedsovet.org/beta/article/amonasvili-podpolnaa-pedagogika-lubvi-k-detam"
    }
   ]
  },
  "Запасы и потоки": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "stocks-and-flows",
   "out": [
    {
     "to": "Петля обратной связи",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "to": "Системная динамика",
     "type": "опирается на"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Meadows — Leverage Points: Places to Intervene in a System",
     "url": null,
     "card": "k5k8kp5e8"
    },
    {
     "title": "Forrester — Counterintuitive Behavior of Social Systems",
     "url": null,
     "card": "kjkqp3s6e"
    }
   ]
  },
  "Психологические потребности": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "psychological-needs",
   "out": [
    {
     "to": "Теория самоопределения",
     "type": "опирается на"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Гиперопека",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "from": "Теория самоопределения",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Райан, Деси — Теория самодетерминации и содействие внутренней мотивации, социальному развитию и благополучию",
     "url": null,
     "card": "ka172xppc"
    },
    {
     "title": "Деси, Райан — «Что» и «зачем» достижения целей: потребности человека и самодетерминация поведения",
     "url": null,
     "card": "kb9ntzqts"
    },
    {
     "title": "Ванстенкисте, Райан, Сунен — Теория базовых психологических потребностей: достижения, критические темы и будущие направления",
     "url": null,
     "card": "kbsdm448g"
    }
   ]
  },
  "Стили обучения Колба": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "lsi",
   "out": [
    {
     "to": "Гипотеза соответствия",
     "type": "противоположно"
    },
    {
     "to": "Цикл Колба",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Обучение на основе опыта",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Цикл Колба",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Колб, Бояцис, Майнемелис — Experiential Learning Theory: Previous Research and New Directions",
     "url": null,
     "card": "kw35m5wsf"
    },
    {
     "title": "Алиса Колб, Дэвид Колб — Experiential Learning Theory as a Guide for Experiential Educators in Higher Education (2017)",
     "url": null,
     "card": "k8k4dd9eg"
    },
    {
     "title": "Колб — The Process of Experiential Learning (гл. 2, 2-е изд., 2014)",
     "url": null,
     "card": "kbv292tkd"
    },
    {
     "title": "Coffield, Moseley, Hall, Ecclestone — Learning styles and pedagogy in post-16 learning",
     "url": null,
     "card": "k78tqasnc"
    }
   ]
  },
  "Лев Выготский": {
   "layer": "people",
   "slug": "lev-vygotsky",
   "out": [
    {
     "to": "Жан Пиаже",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Зона ближайшего развития",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Киран Иган",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Зона ближайшего развития",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Киран Иган",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Выготский — Игра и её роль в психическом развитии ребёнка",
     "url": null,
     "card": "k1484za90"
    },
    {
     "title": "Выготский: Мышление и речь (предисловие и первая глава)",
     "url": "http://dugward.ru/library/vygotskiy/vygotskiy_myshlenie_i_rech.html"
    },
    {
     "title": "René van der Veer; Stig Broström — Lev Semenovich Vygotsky (Encyclopedia.com)",
     "url": null,
     "card": "kkm87rvr2"
    },
    {
     "title": "Иган — Типы понимания (введение к «The Educated Mind»)",
     "url": null,
     "card": "k0p4qwcdj"
    }
   ]
  },
  "Ситуационное лидерство": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "life-cycle-theory-of-leadership",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Paul Hersey, Kenneth H. Blanchard — Life Cycle Theory of Leadership (1969)",
     "url": null,
     "card": "kv0mw1j82"
    },
    {
     "title": "Kenneth H. Blanchard, Paul Hersey — Revisiting the Life-Cycle Theory of Leadership (1996)",
     "url": null,
     "card": "kpz4zs8fn"
    },
    {
     "title": "Граефф — Теория ситуационного лидерства: критический взгляд",
     "url": null,
     "card": "k8nrhhafq"
    },
    {
     "title": "Неизвестен — Situational leadership theory: A test of three versions",
     "url": null,
     "card": "kgxrv5ae1"
    }
   ]
  },
  "Проектное обучение": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "project-based-learning",
   "out": [
    {
     "to": "Метапознание",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Обратная связь",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Педагогический дизайн",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Субъектность учащегося",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Основы LXD (проектирование учебного опыта)",
     "url": null
    },
    {
     "title": "Приёмы эффективного обучения в школе и дома",
     "url": "https://trizway.com/art/form/effektivnoe-obuchenie-v-shkole-i-doma.html"
    }
   ]
  },
  "RLHF": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "rlhf",
   "out": [
    {
     "to": "Constitutional AI",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Sycophancy",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Constitutional AI",
     "type": "опирается на"
    },
    {
     "from": "Sycophancy",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Ouyang и др. — Training language models to follow instructions with human feedback",
     "url": null,
     "card": "kv2eybhte"
    },
    {
     "title": "Sharma и др. — Towards Understanding Sycophancy in Language Models",
     "url": null,
     "card": "khnhy3hxm"
    },
    {
     "title": "Bai, Kaplan и др. — Constitutional AI: Harmlessness from AI Feedback",
     "url": null,
     "card": "ksbtsfq83"
    },
    {
     "title": "Zhou и др. (Meta AI и др.) — LIMA: Less Is More for Alignment",
     "url": null,
     "card": "k1fyqwfb9"
    },
    {
     "title": "Zhang и др. — Sycophancy under Pressure: Evaluating and Mitigating Sycophantic Bias via Adversarial Dialogues in Scientific QA",
     "url": null,
     "card": "k12fnks80"
    },
    {
     "title": "Feng и др. — Good Arguments Against the People Pleasers: How Reasoning Mitigates (Yet Masks) LLM Sycophancy",
     "url": null,
     "card": "k33v004bp"
    }
   ]
  },
  "Анжела Дакворт": {
   "layer": "people",
   "slug": "angela-duckworth",
   "out": [
    {
     "to": "Установка на развитие",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Упорство (grit)",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Grit: The Power of Passion and Perseverance",
     "url": "https://www.youtube.com/watch?v=H14bBuluwB8"
    },
    {
     "title": "Duckworth, Peterson, Matthews, Kelly — Grit: Perseverance and Passion for Long-Term Goals",
     "url": null,
     "card": "k98qvnzm7"
    }
   ]
  },
  "Рабочая память": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "working-memory",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Cowan — The Magical Mystery Four: How is Working Memory Capacity Limited, and Why?",
     "url": null,
     "card": "kd1v7rm6t"
    },
    {
     "title": "Cowan — Working Memory Underpins Cognitive Development, Learning, and Education",
     "url": null,
     "card": "kn6y9g5wj"
    },
    {
     "title": "Memory (Stanford Encyclopedia of Philosophy)",
     "url": null,
     "card": "k9zjd27d5"
    }
   ]
  },
  "Дэниел Уиллингем": {
   "layer": "people",
   "slug": "daniel-willingham",
   "out": [],
   "in": [
    {
     "from": "Джон Данлоски",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Дэниел Уиллингем — Что объединяет хороших учителей",
     "url": null,
     "card": "k0e95y0av"
    },
    {
     "title": "Уиллингем — Можем ли мы научить школьников думать как учёные?",
     "url": null,
     "card": "kcwhedpcv"
    }
   ]
  },
  "Гипотеза альянсов дружбы": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "alliance-hypothesis-of-friendship",
   "out": [
    {
     "to": "Взаимный альтруизм",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Взаимный альтруизм",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Питер ДеШолли, Роберт Курцбан — Гипотеза альянса для человеческой дружбы (The Alliance Hypothesis for Human Friendship)",
     "url": null,
     "card": "kgz288qra"
    },
    {
     "title": "Питер ДеШолли и др. — Лучшие друзья: альянсы, ранжирование друзей и сеть MySpace (Best Friends: Alliances, Friend Ranking, and the MySpace Social Network)",
     "url": null,
     "card": "knv1e8w5x"
    },
    {
     "title": "ДеСчоли, Курцбан — The Company You Keep: Friendship Decisions From a Functional Perspective (Выбор друзей с функциональной точки зрения, 2011)",
     "url": null,
     "card": "k33g1xhmj"
    },
    {
     "title": "Shaw, DeScioli, Barakzai, Kurzban — Кто не со мной, тот против меня: цена нейтральности среди друзей (2017)",
     "url": null,
     "card": "k12q1egq8"
    },
    {
     "title": "Анам Хан Баракзай — На чьей ты стороне? Как друзья уравновешивают обязательства лояльности и морали (докторская диссертация, 2019)",
     "url": null,
     "card": "kb00epczt"
    }
   ]
  },
  "Анн-Лор Ле Канф": {
   "layer": "people",
   "slug": "anne-laure-le-cunff",
   "out": [
    {
     "to": "Любопытство",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "to": "Ментальные модели",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Le Cunff: Curiosity Attractors",
     "url": null
    },
    {
     "title": "Le Cunff: 30 mental models to add to your thinking toolbox",
     "url": null
    },
    {
     "title": "30 ментальных моделей",
     "url": null
    },
    {
     "title": "Accelerated Expertise",
     "url": "https://web.archive.org/web/20250215054153/https://www.altshuler.io/accelerated-expertise/"
    }
   ]
  },
  "ASD-STE100": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "asd-ste100",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "llm_neighbors, пост 435",
     "url": "https://t.me/llm_neighbors/435"
    },
    {
     "title": "misha_davai_po_novoi — пост 4190",
     "url": null,
     "card": "kzt9wmfj8"
    },
    {
     "title": "Тимур Хахалев — Два совета по работе с AI-агентами",
     "url": null,
     "card": "kr1nttbyc"
    }
   ]
  },
  "Constitutional AI": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "constitutional-ai",
   "out": [
    {
     "to": "RLHF",
     "type": "опирается на"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "RLHF",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Bai, Kaplan и др. — Constitutional AI: Harmlessness from AI Feedback",
     "url": null,
     "card": "ksbtsfq83"
    },
    {
     "title": "Anthropic — Claude’s Character",
     "url": null,
     "card": "kgjeegrav"
    }
   ]
  },
  "Гиперопека": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "overparenting",
   "out": [
    {
     "to": "Психологические потребности",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "to": "Теория самоопределения",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Падилья-Уокер, Нельсон — Black hawk down? Вертолётное родительство как отдельный конструкт",
     "url": null,
     "card": "kdzmryybn"
    },
    {
     "title": "Шиффрин и соавторы — Helping or Hovering? (Эффекты вертолетного родительства на благополучие студентов колледжа, 2014)",
     "url": null,
     "card": "kvh84904r"
    },
    {
     "title": "Прохорова — Зарубежные исследования сверхвключенного типа родительства («overparenting»)",
     "url": null,
     "card": "kd7a5818d"
    }
   ]
  },
  "Множественный интеллект": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "multiple-intelligences",
   "out": [],
   "in": [
    {
     "from": "Эмоциональный интеллект",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Введение в интегральный подход",
     "url": "http://eroskosmos.org/integral-approach-intro/"
    },
    {
     "title": "Ness Labs — Neuromyths: debunking the misconceptions about our brains",
     "url": null,
     "card": "kn0tfwyv6"
    }
   ]
  },
  "Моральная дилемма": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "trolley-dilemma",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Этика, часть 2",
     "url": "http://stelazin.livejournal.com/103660.html"
    },
    {
     "title": "Как молодой учитель истории объясняет предмет через песни и опросы",
     "url": "https://mel.fm/uchitelya/4270863-songs_and_polls?utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=April"
    }
   ]
  },
  "Эдвард Торндайк": {
   "layer": "people",
   "slug": "edvard-torndayk",
   "out": [
    {
     "to": "Бихевиоризм",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Закон эффекта",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Подкрепление",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Торндайк — Эволюция человеческого интеллекта (Animal Intelligence, 1911; в оглавлении сайта — гл. 6, в тексте — гл. VII)",
     "url": null,
     "card": "kjbvndgv7"
    },
    {
     "title": "Спилман, Дженкинс, Ловетт — Оперантное обуславливание (Psychology 2e, §6.3)",
     "url": null,
     "card": "kxe8b14s2"
    },
    {
     "title": "Скиннер — Оперантное поведение (русские фрагменты хрестоматии, Психологос)",
     "url": null,
     "card": "kwjy01cvz"
    }
   ]
  },
  "Внутренний критик": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "vnutrenniy-kritik",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Кабейн, Поллак — Страх и креативность",
     "url": null,
     "card": "kpj4mvp94"
    },
    {
     "title": "не назван — Части личности IFS",
     "url": null,
     "card": "kqn4x63hq"
    },
    {
     "title": "Критика самокритики",
     "url": null
    },
    {
     "title": "не назван — Навык жизнестойкости",
     "url": null,
     "card": "kenpn99d8"
    },
    {
     "title": "Развитие без вины",
     "url": null,
     "card": "k05h8bs93"
    }
   ]
  },
  "Системная динамика": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "system-dynamics",
   "out": [
    {
     "to": "Ментальные модели",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Петля обратной связи",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Запасы и потоки",
     "type": "опирается на"
    },
    {
     "from": "Джей Форрестер",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Forrester — Counterintuitive Behavior of Social Systems",
     "url": null,
     "card": "kjkqp3s6e"
    },
    {
     "title": "Meadows — Leverage Points: Places to Intervene in a System",
     "url": null,
     "card": "k5k8kp5e8"
    },
    {
     "title": "What is System Dynamics? (systemdynamics.org)",
     "url": null,
     "card": "ktsz78b91"
    }
   ]
  },
  "Ментальные модели": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "mental-models",
   "out": [],
   "in": [
    {
     "from": "Системная динамика",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Анн-Лор Ле Канф",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "from": "Джей Форрестер",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": []
  },
  "Теория самоопределения": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "self-determination-theory",
   "out": [
    {
     "to": "Психологические потребности",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Гиперопека",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "from": "Психологические потребности",
     "type": "опирается на"
    },
    {
     "from": "Субъектность учащегося",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Ванстенкисте, Райан, Сунен — Теория базовых психологических потребностей: достижения, критические темы и будущие направления",
     "url": null,
     "card": "kbsdm448g"
    },
    {
     "title": "Райан, Деси — Теория самодетерминации и содействие внутренней мотивации, социальному развитию и благополучию",
     "url": null,
     "card": "ka172xppc"
    },
    {
     "title": "Деси, Райан — «Что» и «зачем» достижения целей: потребности человека и самодетерминация поведения",
     "url": null,
     "card": "kb9ntzqts"
    }
   ]
  },
  "Джон Дьюи": {
   "layer": "people",
   "slug": "john-dewey",
   "out": [
    {
     "to": "Жан Пиаже",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Обучение на основе опыта",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Цикл Колба",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Обучение на основе опыта",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Опыт как основа обучения",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Цикл Колба",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Курт Левин",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Эдуард Линдеман",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Джон Дьюи — Опыт и образование (Experience and Education, 1938)",
     "url": null,
     "card": "k16xa8wrk"
    },
    {
     "title": "Колб — The Process of Experiential Learning (гл. 2, 2-е изд., 2014)",
     "url": null,
     "card": "kbv292tkd"
    },
    {
     "title": "Колин Бирд — Experiential learning: defining parameters, contextual foundations, and influential contributions",
     "url": null,
     "card": "khpe4vnn5"
    },
    {
     "title": "Алиса Колб, Дэвид Колб — Experiential Learning Theory as a Guide for Experiential Educators in Higher Education (2017)",
     "url": null,
     "card": "k8k4dd9eg"
    },
    {
     "title": "Morris — Experiential learning: a systematic review and revision of Kolb’s model (2020)",
     "url": null,
     "card": "ksfqpkx5x"
    }
   ]
  },
  "Жан Пиаже": {
   "layer": "people",
   "slug": "jean-piaget",
   "out": [
    {
     "to": "Обучение на основе опыта",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Стадии развития",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Цикл Колба",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Джон Дьюи",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Курт Левин",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Лев Выготский",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Роберт Киган",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Природа детской игры",
     "url": null,
     "card": "kyzj4h8a0"
    },
    {
     "title": "Философия Паперта",
     "url": "https://readwise.io/reader/document_raw_content/79957352"
    }
   ]
  },
  "Выученная беспомощность": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "learned-helplessness",
   "out": [
    {
     "to": "Обратная связь",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Поисковое поведение",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Поисковое поведение",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Ротенберг, концепция поисковой активности",
     "url": "https://www.vsrotenberg.rjews.com/sac.html"
    },
    {
     "title": "Деси, Костнер, Райан — Метаанализ экспериментов о влиянии внешних наград на внутреннюю мотивацию",
     "url": null,
     "card": "k8yxv41dd"
    },
    {
     "title": "Black, Wiliam — Assessment and Classroom Learning",
     "url": null,
     "card": "kjzvjpbcw"
    }
   ]
  },
  "Эндогенные вознаграждения": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "endogenous-rewards",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Кондратьева, конспект «Наказание наградой» Альфи Кона",
     "url": "http://yulyakondratyeva.ru/blog/all/nakazanie-nagradoy-alfi-kona/"
    },
    {
     "title": "Deci, Ryan 1985",
     "url": null
    }
   ]
  },
  "Осмысленная практика": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "deliberate-practice",
   "out": [
    {
     "to": "Андерс Эриксон",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Барбара Оакли",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Интервальное повторение",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Обратная связь",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Упорство (grit)",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Андерс Эриксон",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Farnam Street — Самый полный гайд по осознанной практике",
     "url": null,
     "card": "kgkr3abvp"
    },
    {
     "title": "статья «Плато окей»",
     "url": "http://www.brainhack.me/2015/06/ok-plateau/"
    },
    {
     "title": "Барбара Оакли — Самый эффективный способ учиться",
     "url": null,
     "card": "kv11tvs1p"
    }
   ]
  },
  "Авторитарная педагогика": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "authoritarian-pedagogy",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Амонашвили: подпольная педагогика любви к детям",
     "url": "https://pedsovet.org/beta/article/amonasvili-podpolnaa-pedagogika-lubvi-k-detam"
    },
    {
     "title": "Амонашвили / Шурыгина. О гуманной педагогике",
     "url": "https://www.youtube.com/watch?v=ZyioAgRyzjc"
    }
   ]
  },
  "Взаимный альтруизм": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "reciprocal-altruism",
   "out": [
    {
     "to": "Гипотеза альянсов дружбы",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Гипотеза альянсов дружбы",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Трайверс — The Evolution of Reciprocal Altruism (1971)",
     "url": null,
     "card": "k08258575"
    },
    {
     "title": "ДеСчоли, Курцбан — The Company You Keep: Friendship Decisions From a Functional Perspective (Выбор друзей с функциональной точки зрения, 2011)",
     "url": null,
     "card": "k33g1xhmj"
    },
    {
     "title": "Питер ДеШолли, Роберт Курцбан — Гипотеза альянса для человеческой дружбы (The Alliance Hypothesis for Human Friendship)",
     "url": null,
     "card": "kgz288qra"
    }
   ]
  },
  "Салман Хан": {
   "layer": "people",
   "slug": "salman-khan",
   "out": [
    {
     "to": "Непрерывное обучение",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Установка на развитие",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Хан — «Весь мир — школа»",
     "url": "http://chitatnevredno.blogspot.ru/2015/07/blog-post_22.html"
    },
    {
     "title": "Как я чуть не продолбал жизнь",
     "url": "https://smartia.me/article/growth"
    }
   ]
  },
  "Ян Амос Коменский": {
   "layer": "people",
   "slug": "jan-amos-comenius",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Человек, который придумал уроки: «акушер знаний» Ян Коменский",
     "url": null,
     "card": "k5y6yn0gh"
    },
    {
     "title": "Амонашвили — подпольная педагогика любви к детям",
     "url": "https://pedsovet.org/beta/article/amonasvili-podpolnaa-pedagogika-lubvi-k-detam"
    },
    {
     "title": "Сперва любить, потом учить. История легендарной частной школы, где учились Лихачёв и Рерих",
     "url": null,
     "card": "kdh8r3xxb"
    }
   ]
  },
  "Субъектность учащегося": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "student-agency",
   "out": [
    {
     "to": "Теория самоопределения",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Цикл Колба",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Проектное обучение",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Рив и Цзэн 2011",
     "url": null
    },
    {
     "title": "Основы LXD (фрагменты книги о проектировании учебного опыта)",
     "url": null,
     "card": "ke6ftq8s6"
    }
   ]
  },
  "Стадии развития": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "stadii-razvitiya",
   "out": [
    {
     "to": "Жан Пиаже",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Не назван — Piaget's theory of cognitive development",
     "url": null,
     "card": "k9px0e7yc"
    },
    {
     "title": "Не назван — Erikson's stages of psychosocial development",
     "url": null,
     "card": "kc1tja3jc"
    },
    {
     "title": "Не назван — Lawrence Kohlberg's stages of moral development",
     "url": null,
     "card": "kk3hvhamb"
    }
   ]
  },
  "Барбара Оакли": {
   "layer": "people",
   "slug": "barbara-oakley",
   "out": [
    {
     "to": "Андерс Эриксон",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Интервальное повторение",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Режимы мышления",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Чередование",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Иллюзия знания",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Осмысленная практика",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Режимы мышления",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Чередование",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Андерс Эриксон",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Барбара Оакли — Самый эффективный способ учиться",
     "url": null,
     "card": "kv11tvs1p"
    },
    {
     "title": "Сергей Хабаров — Как научиться учиться",
     "url": null,
     "card": "kj8q25fww"
    },
    {
     "title": "9 книг об эффективном обучении",
     "url": "https://knife.media/how-to-learn-books/"
    },
    {
     "title": "Суперобучение (конспект)",
     "url": "https://vas3k.club/post/9302/"
    }
   ]
  },
  "Хьюберт Дрейфус": {
   "layer": "people",
   "slug": "hubert-dreyfus",
   "out": [
    {
     "to": "Стюарт Дрейфус",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Стюарт Дрейфус",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Dreyfus, Dreyfus — A Five-Stage Model of the Mental Activities Involved in Directed Skill Acquisition (1980)",
     "url": null,
     "card": "knka2ck2y"
    },
    {
     "title": "S. Dreyfus, пятистадийная модель взрослого навыка, 2004",
     "url": null
    }
   ]
  },
  "Педагогический дизайн": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "instructional-design",
   "out": [],
   "in": [
    {
     "from": "Обучение на основе опыта",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Проектное обучение",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Райзер — A History of Instructional Design and Technology, Part I: A History of Instructional Media",
     "url": null,
     "card": "kkq7ad86c"
    },
    {
     "title": "Меррилл — First Principles of Instruction: A synthesis",
     "url": null,
     "card": "kt3fnkxpj"
    },
    {
     "title": "Рейгелут, Карр-Челлман — Understanding Instructional Theory (Instructional-Design Theories and Models, vol. III, глава 1)",
     "url": null,
     "card": "kvtk4g9z1"
    }
   ]
  },
  "Теория перспектив": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "prospect-theory",
   "out": [
    {
     "to": "Амос Тверски",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Kahneman, Tversky — Prospect Theory: An Analysis of Decision under Risk",
     "url": null,
     "card": "k0v6mtrfz"
    },
    {
     "title": "Kahneman — Maps of Bounded Rationality: A Perspective on Intuitive Judgment and Choice",
     "url": null,
     "card": "k8eynj35t"
    }
   ]
  },
  "Бихевиоризм": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "behaviorism",
   "out": [
    {
     "to": "Подкрепление",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Закон эффекта",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Обратная связь",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Обучение на основе опыта",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Подкрепление",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Иван Павлов",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Эдвард Торндайк",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Джон Б. Уотсон — Психология, как её видит бихевиорист (1913)",
     "url": null,
     "card": "kfrejefwb"
    },
    {
     "title": "Stanford Encyclopedia of Philosophy — Behaviorism",
     "url": null,
     "card": "kxvbqmct6"
    },
    {
     "title": "Л. Стевенсон — Десять теорий о природе человека, гл. 10: Бихевиористская психология, Скиннер об обусловливании",
     "url": null,
     "card": "kbczgjst8"
    }
   ]
  },
  "Анатолий Гин": {
   "layer": "people",
   "slug": "anatoly-gin",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "К парадигме современного образования",
     "url": "https://trizway.com/art/form/k-paradigme-sovremennogo-obrazovaniya.html"
    },
    {
     "title": "Открытые задачи в учебнике и в жизни",
     "url": null,
     "card": "ktanytzng"
    },
    {
     "title": "Приёмы эффективного обучения в школе и дома",
     "url": "https://trizway.com/art/form/effektivnoe-obuchenie-v-shkole-i-doma.html"
    },
    {
     "title": "ТРИЗ в педагогике: практические результаты",
     "url": "https://trizway.com/art/form/triz-v-pedagogike-prakticheskie-rezultaty.html"
    }
   ]
  },
  "Привязанность": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "attachment",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": []
  },
  "Эмерджентность": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "emergence",
   "out": [
    {
     "to": "Самоорганизация",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Самоорганизация",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": []
  },
  "Проклятие знаний": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "curse-of-knowledge",
   "out": [],
   "in": [
    {
     "from": "Иллюзия знания",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "One does not simply learn to code",
     "url": "https://medium.com/p/one-does-not-simply-learn-to-code-f25bacdc5b62"
    },
    {
     "title": "Yaroslav Storozhenko — Ты ментор. Не обосрись",
     "url": null,
     "card": "k187fgyct"
    },
    {
     "title": "Хабаров — Из айти в школьные учителя: чему учить детей и есть ли надежда на школу",
     "url": null,
     "card": "ks9gft8ae"
    }
   ]
  },
  "Зона ближайшего развития": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "zone-of-proximal-development",
   "out": [
    {
     "to": "Лев Выготский",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Лев Выготский",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Выготский — Взаимодействие обучения и развития (ZPD)",
     "url": null,
     "card": "khe80bthd"
    },
    {
     "title": "Выготский — Лекции по педологии (лекция четвёртая: «Проблема среды в педологии»)",
     "url": null,
     "card": "k5e2n1ye9"
    },
    {
     "title": "Выготский — Игра и её роль в психическом развитии ребёнка",
     "url": null,
     "card": "k1484za90"
    },
    {
     "title": "René van der Veer; Stig Broström — Lev Semenovich Vygotsky (Encyclopedia.com)",
     "url": null,
     "card": "kkm87rvr2"
    }
   ]
  },
  "Брет Виктор": {
   "layer": "people",
   "slug": "bret-victor",
   "out": [],
   "in": [
    {
     "from": "Алан Кей",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": []
  },
  "Уровни автономии ИИ-агентов": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "levels-of-autonomy-for-ai-agents",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Parasuraman, Sheridan, Wickens — A Model for Types and Levels of Human Interaction with Automation",
     "url": null,
     "card": "kxa24xf3h"
    },
    {
     "title": "K. J. Kevin Feng, David W. McDonald, Amy X. Zhang — Levels of Autonomy for AI Agents (2025)",
     "url": null,
     "card": "kdh40thqp"
    },
    {
     "title": "Yang и др. — How AI Agents Reshape Knowledge Work: Autonomy, Efficiency, and Scope",
     "url": null,
     "card": "kkw8txyk9"
    }
   ]
  },
  "Хелен Тимперли": {
   "layer": "people",
   "slug": "helen-timperley",
   "out": [
    {
     "to": "Обратная связь",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Timperley 2008, Teacher professional learning and development (IBE)",
     "url": null
    },
    {
     "title": "Hattie & Timperley 2007, The Power of Feedback",
     "url": null
    }
   ]
  },
  "Закон Йеркса-Додсона": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "yerkes-dodson-law",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Интервью с психологом о призвании и мотивации",
     "url": "http://citydog.by/post/psikholog-o-prizvanii-i-leni/?utm_source=citydog.by&utm_medium=post&utm_campaign=read_more"
    },
    {
     "title": "Yerkes, Dodson — The Relation of Strength of Stimulus to Rapidity of Habit-Formation (1908)",
     "url": null,
     "card": "kzx5ksd54"
    },
    {
     "title": "Diamond и др. 2007: обзор, разбирающий закон и хеббовскую версию",
     "url": "https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1906714/"
    },
    {
     "title": "Лекция об интересе",
     "url": "http://www.niceandeasy.me/daily/interest-and-muramur"
    }
   ]
  },
  "Упорство (grit)": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "grit",
   "out": [
    {
     "to": "Анжела Дакворт",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Осмысленная практика",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Duckworth, Peterson, Matthews, Kelly — Grit: Perseverance and Passion for Long-Term Goals",
     "url": null,
     "card": "k98qvnzm7"
    },
    {
     "title": "Credé, Tynan, Harms — Much Ado About Grit: A Meta-Analytic Synthesis of the Grit Literature",
     "url": null,
     "card": "k689dm4kc"
    }
   ]
  },
  "Обратная связь": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "feedback",
   "out": [
    {
     "to": "Бихевиоризм",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Петля обратной связи",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Формирующее оценивание",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Выученная беспомощность",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Метапознание",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Осмысленная практика",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Проектное обучение",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Рубрика оценивания",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Самоорганизация",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Формирующее оценивание",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "from": "Андерс Эриксон",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Курт Левин",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Хелен Тимперли",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Хэтти, Тимперли — The Power of Feedback",
     "url": null,
     "card": "kz83xexht"
    },
    {
     "title": "Шьют — Focus on Formative Feedback",
     "url": null,
     "card": "k997gp0sp"
    },
    {
     "title": "Black, Wiliam — Assessment and Classroom Learning",
     "url": null,
     "card": "kjzvjpbcw"
    },
    {
     "title": "Норберт Винер — The Human Use of Human Beings: Cybernetics and Society (1950)",
     "url": null,
     "card": "kj60mtyrb"
    },
    {
     "title": "Розенблют, Винер, Бигелоу — Поведение, цель и телеология (1943)",
     "url": null,
     "card": "krykhmkzh"
    }
   ]
  },
  "Бенджамин Блум": {
   "layer": "people",
   "slug": "benjamin-bloom",
   "out": [
    {
     "to": "Таксономия Блума",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Формирующее оценивание",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Таксономия Блума",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Bloom 1984, The 2 Sigma Problem",
     "url": "https://web.mit.edu/5.95/readings/bloom-two-sigma.pdf"
    },
    {
     "title": "Bloom 1968, Learning for Mastery",
     "url": null
    }
   ]
  },
  "Компетентностное обучение": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "competency-based-learning",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Модель мегакомпетенций ISPEC",
     "url": "https://medium.com/direktoria-online/kusnir-mikhail-a860dd2b040d"
    },
    {
     "title": "Кушнир — Экзамен как вредный рудимент. Чему на самом деле должна учить школа",
     "url": null,
     "card": "kswyzfhdj"
    },
    {
     "title": "Кривой язык до проституции доведет",
     "url": "http://web.archive.org/web/20230609173532/https://newtonew.com/opinion/hail-the-sexual-revolution"
    }
   ]
  },
  "Таксономия Блума": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "blooms-taxonomy",
   "out": [
    {
     "to": "Бенджамин Блум",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Метапознание",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Бенджамин Блум",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Основы LXD (фрагменты книги о проектировании учебного опыта)",
     "url": null,
     "card": "ke6ftq8s6"
    },
    {
     "title": "Yang et al. 2026",
     "url": null
    }
   ]
  },
  "Критическое мышление": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "critical-thinking",
   "out": [],
   "in": [
    {
     "from": "Метапознание",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Ричард Пол",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": []
  },
  "Джей Форрестер": {
   "layer": "people",
   "slug": "jay-forrester",
   "out": [
    {
     "to": "Ментальные модели",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Петля обратной связи",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Системная динамика",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Forrester — Counterintuitive Behavior of Social Systems",
     "url": null,
     "card": "kjkqp3s6e"
    },
    {
     "title": "Meadows — Leverage Points: Places to Intervene in a System",
     "url": null,
     "card": "k5k8kp5e8"
    }
   ]
  },
  "Би Джей Фогг": {
   "layer": "people",
   "slug": "bj-fogg",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Fogg — A Behavior Model for Persuasive Design (2009)",
     "url": null,
     "card": "kjgqmdmz6"
    },
    {
     "title": "Лесли — Учёные, из-за которых мы залипаем (The scientists who make apps addictive, 2016)",
     "url": null,
     "card": "kwdvksz48"
    }
   ]
  },
  "Закон эффекта": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "law-of-effect",
   "out": [
    {
     "to": "Бихевиоризм",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Подкрепление",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Подкрепление",
     "type": "опирается на"
    },
    {
     "from": "Эдвард Торндайк",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Спилман, Дженкинс, Ловетт — Оперантное обуславливание (Psychology 2e, §6.3)",
     "url": null,
     "card": "kxe8b14s2"
    },
    {
     "title": "Торндайк — Эволюция человеческого интеллекта (Animal Intelligence, 1911; в оглавлении сайта — гл. 6, в тексте — гл. VII)",
     "url": null,
     "card": "kjbvndgv7"
    },
    {
     "title": "Скиннер — Оперантное поведение (русские фрагменты хрестоматии, Психологос)",
     "url": null,
     "card": "kwjy01cvz"
    }
   ]
  },
  "Александр Тубельский": {
   "layer": "people",
   "slug": "aleksandr-tubelsky",
   "out": [
    {
     "to": "Самоопределение",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Самоопределение",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Ефим Штейнберг",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Первый тьютор",
     "url": "https://vogazeta.ru/articles/2020/5/31/person/13268-pervyy_tyutor_"
    },
    {
     "title": "Александр Адамский — О тьюторстве (выпуск «Вестей образования»)",
     "url": null,
     "card": "ktsbmj22y"
    },
    {
     "title": "Свобода учеников в школе начинается со свободы учителя",
     "url": "https://www.miloserdie.ru/article/svoboda-uchenikov-v-shkole-nachinaetsya-so-svobody-uchitelya/?fbclid=IwAR3YVdmphUIYt3pvvthfKYoxBKUjPrMG4Rmoere4vj-6XfWBKprS1Z27rQE"
    }
   ]
  },
  "Ефим Штейнберг": {
   "layer": "people",
   "slug": "efim-shteinberg",
   "out": [
    {
     "to": "Александр Тубельский",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Первый тьютор",
     "url": "https://vogazeta.ru/articles/2020/5/31/person/13268-pervyy_tyutor_"
    },
    {
     "title": "Александр Адамский — О тьюторстве (выпуск «Вестей образования»)",
     "url": null,
     "card": "ktsbmj22y"
    }
   ]
  },
  "Двойное кодирование": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "dual-coding",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "How can we develop transformative tools for thought?",
     "url": "https://numinous.productions/ttft/"
    },
    {
     "title": "Clinton-Lisell, Litzinger — Is it really a neuromyth? A meta-analysis of the learning styles matching hypothesis (2024)",
     "url": null,
     "card": "krea5b01j"
    }
   ]
  },
  "Андерс Эриксон": {
   "layer": "people",
   "slug": "anders-ericsson",
   "out": [
    {
     "to": "Барбара Оакли",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Обратная связь",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Осмысленная практика",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Осмысленная практика",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Барбара Оакли",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Ericsson, Krampe, Tesch-Römer — The Role of Deliberate Practice in the Acquisition of Expert Performance (1993)",
     "url": null,
     "card": "kk3pvnmv4"
    },
    {
     "title": "Барбара Оакли — Самый эффективный способ учиться",
     "url": null,
     "card": "kv11tvs1p"
    },
    {
     "title": "Farnam Street — Самый полный гайд по осознанной практике",
     "url": null,
     "card": "kgkr3abvp"
    }
   ]
  },
  "Дивергентное мышление": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "divergent-thinking",
   "out": [],
   "in": [
    {
     "from": "Кен Робинсон",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Открытые задачи в учебнике и в жизни",
     "url": null,
     "card": "ktanytzng"
    },
    {
     "title": "Микрюков — Методология CRAFT/ED для инноваторов в образовании",
     "url": null,
     "card": "knxek6tjm"
    }
   ]
  },
  "Карл Маркс": {
   "layer": "people",
   "slug": "karl-marx",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Истоки woke идеологии",
     "url": null,
     "card": "kesmtemm0"
    },
    {
     "title": "Боб Блэк — Упразднение работы",
     "url": null,
     "card": "kt34jr70s"
    },
    {
     "title": "22 книги для вдумчивого чтения",
     "url": "https://theoryandpractice.ru/posts/15744-kurs-na-vdumchivoe-chtenie-22-knigi-kotorye-stoit-prochitat-polnostyu?utm_campaign=06.02&utm_medium=email&utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_source=UniSender&utm_campaign=106416791"
    }
   ]
  },
  "Самонаправленное обучение": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "self-directed-learning",
   "out": [
    {
     "to": "Мальколм Ноулз",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "to": "Метапознание",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Непрерывное обучение",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Мальколм Ноулз",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Garrison — Self-Directed Learning: Toward a Comprehensive Model",
     "url": null,
     "card": "kv4jj7qy2"
    },
    {
     "title": "Brockett и Hiemstra — Self-Direction in Learning, глава 1 «A Way of Life»",
     "url": null,
     "card": "kh9gk2597"
    },
    {
     "title": "Лызь, Лызь — Феномен самообразования: обзор мировых исследовательских контекстов (2023)",
     "url": null,
     "card": "ksbsvxaxr"
    }
   ]
  },
  "Даниил Эльконин": {
   "layer": "people",
   "slug": "daniil-elkonin",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "интервью о разрыве между умными и глупыми",
     "url": "http://materinstvo.ru/art/razryv-mejdu-umnymi-i-glupymi-narastaet"
    },
    {
     "title": "Природа детской игры",
     "url": null,
     "card": "kyzj4h8a0"
    },
    {
     "title": "интервью об образовании",
     "url": "https://vogazeta.ru/articles/2018/4/13/person/2842-vladislav_redyuhin_esli_obschenie__eto_roskosh_to_kommunikatsii__surovaya_neobhodimost"
    },
    {
     "title": "Савельев, Отоцкий — От чтения к диалогу с искусственным интеллектом: модель когнитивных искажений для профессионального образования",
     "url": null,
     "card": "keq6sghg9"
    }
   ]
  },
  "Иван Павлов": {
   "layer": "people",
   "slug": "pavlov",
   "out": [
    {
     "to": "Бихевиоризм",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Подкрепление",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Скребицкий, Шаронова — Современные проблемы синаптической пластичности",
     "url": null,
     "card": "krvah6kaj"
    },
    {
     "title": "Симонов П. В. — Информационная теория эмоций",
     "url": null,
     "card": "kbspyvvv0"
    },
    {
     "title": "Норберт Винер — The Human Use of Human Beings: Cybernetics and Society (1950)",
     "url": null,
     "card": "kj60mtyrb"
    }
   ]
  },
  "Поисковое поведение": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "exploratory-behavior",
   "out": [
    {
     "to": "Выученная беспомощность",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "to": "Любопытство",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "to": "Подкрепление",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Выученная беспомощность",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Любопытство",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Ротенберг В. С. — Поисковое поведение (Психологос)",
     "url": null,
     "card": "khy1wbs6h"
    },
    {
     "title": "Вадим Ротенберг — Концепция поисковой активности (*Search activity concept*, 2009)",
     "url": null,
     "card": "k9sa4pz9m"
    },
    {
     "title": "Симонов П. В. — Информационная теория эмоций",
     "url": null,
     "card": "kbspyvvv0"
    },
    {
     "title": "Stelazin — Внутренняя обезьяна",
     "url": null,
     "card": "ky5s0s4ej"
    }
   ]
  },
  "Иллюзия знания": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "illusion-of-knowledge",
   "out": [
    {
     "to": "Барбара Оакли",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Метапознание",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Проклятие знаний",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Барбара Оакли — Самый эффективный способ учиться",
     "url": null,
     "card": "kv11tvs1p"
    },
    {
     "title": "Корнелл и Бьорк — Learning Concepts and Categories: Is Spacing the \"Enemy of Induction\"?",
     "url": null,
     "card": "kqmhxfb0p"
    },
    {
     "title": "Кориат и Бьорк 2005",
     "url": null
    },
    {
     "title": "Розенблит и Кейл 2002",
     "url": "https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3062901/"
    }
   ]
  },
  "Самоорганизация": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "self-organization",
   "out": [
    {
     "to": "Обратная связь",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Эмерджентность",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Автопоэзис",
     "type": "спорит с"
    },
    {
     "from": "Эмерджентность",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": []
  },
  "Амос Тверски": {
   "layer": "people",
   "slug": "amos-tversky",
   "out": [],
   "in": [
    {
     "from": "Теория перспектив",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": []
  },
  "Нейронная пластичность": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "neuroplasticity",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Матеос-Апарисио, Родригес-Морено — The Impact of Studying Brain Plasticity",
     "url": null,
     "card": "kejecx0yt"
    },
    {
     "title": "Колб и Гиббс, 2011",
     "url": "https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3222570/"
    },
    {
     "title": "Скребицкий, Шаронова — Современные проблемы синаптической пластичности",
     "url": null,
     "card": "krvah6kaj"
    },
    {
     "title": "Вильбрехт, Edge 2017",
     "url": "https://www.edge.org/responses/what-scientific-term-or%C2%A0concept-ought-to-be-more-widely-known"
    }
   ]
  },
  "Самоопределение": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "self-determination",
   "out": [
    {
     "to": "Александр Тубельский",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Александр Тубельский",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Александра Манукян — Свобода и междисциплинарность: правила «Школы самоопределения» Александра Тубельского",
     "url": null,
     "card": "k7jf4pw9d"
    },
    {
     "title": "Технология авторской Школы самоопределения (А. Н. Тубельский)",
     "url": null,
     "card": "k3ck7eytd"
    },
    {
     "title": "Александр Адамский — О тьюторстве (выпуск «Вестей образования»)",
     "url": null,
     "card": "ktsbmj22y"
    },
    {
     "title": "Андрей Тёров — Индивидуальная образовательная стратегия (лекция)",
     "url": null,
     "card": "ktzxxzsn2"
    }
   ]
  },
  "Георг Пойа": {
   "layer": "people",
   "slug": "george-polya",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Polya, How to Solve It",
     "url": null
    },
    {
     "title": "интервью Дональда Кнута",
     "url": "https://m.habrahabr.ru/company/edison/blog/313226/"
    }
   ]
  },
  "Джулиан Роттер": {
   "layer": "people",
   "slug": "julian-rotter",
   "out": [
    {
     "to": "Внутренний локус контроля",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Локус контроля",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Nowicki и др. — Editorial: Locus of Control",
     "url": null,
     "card": "kgd8x43qy"
    },
    {
     "title": "Carton, Ries, Nowicki Jr. — Parental Antecedents of Locus of Control of Reinforcement",
     "url": null,
     "card": "kpz0a036x"
    }
   ]
  },
  "Непрерывное обучение": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "life-long-learning",
   "out": [
    {
     "to": "Самонаправленное обучение",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Салман Хан",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "обзор книги С. Хана «Весь мир — школа»",
     "url": "http://chitatnevredno.blogspot.ru/2015/07/blog-post_22.html"
    },
    {
     "title": "материал о педагогике сотрудничества",
     "url": null
    },
    {
     "title": "Годин — Stop stealing dreams (TEDxYouth@BFS)",
     "url": null,
     "card": "kdzemtqst"
    }
   ]
  },
  "Петля обратной связи": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "feedback-loop",
   "out": [],
   "in": [
    {
     "from": "Запасы и потоки",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "from": "Метапознание",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Обратная связь",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Системная динамика",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Джей Форрестер",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Edge 2017, статья про гомеостаз",
     "url": "https://www.edge.org/responses/what-scientific-term-or%C2%A0concept-ought-to-be-more-widely-known"
    },
    {
     "title": "Meadows — Leverage Points: Places to Intervene in a System",
     "url": null,
     "card": "k5k8kp5e8"
    }
   ]
  },
  "Курт Левин": {
   "layer": "people",
   "slug": "kurt-lewin",
   "out": [
    {
     "to": "Джон Дьюи",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Жан Пиаже",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Обратная связь",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Цикл Колба",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Цикл Колба",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Колин Бирд — Experiential learning: defining parameters, contextual foundations, and influential contributions",
     "url": null,
     "card": "khpe4vnn5"
    },
    {
     "title": "Колб — The Process of Experiential Learning (гл. 2, 2-е изд., 2014)",
     "url": null,
     "card": "kbv292tkd"
    },
    {
     "title": "Алиса Колб, Дэвид Колб — Experiential Learning Theory as a Guide for Experiential Educators in Higher Education (2017)",
     "url": null,
     "card": "k8k4dd9eg"
    },
    {
     "title": "Колб, Бояцис, Майнемелис — Experiential Learning Theory: Previous Research and New Directions",
     "url": null,
     "card": "kw35m5wsf"
    },
    {
     "title": "Дмитрий Леонтьев — Понятие мотива у А.Н. Леонтьева и проблема качества мотивации",
     "url": null,
     "card": "khg5k9w8r"
    }
   ]
  },
  "Формирующее оценивание": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "formative-assessment",
   "out": [
    {
     "to": "Обратная связь",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Метапознание",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Обратная связь",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Бенджамин Блум",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Black, Wiliam — Assessment and Classroom Learning",
     "url": null,
     "card": "kjzvjpbcw"
    },
    {
     "title": "Основы LXD (фрагменты книги о проектировании учебного опыта)",
     "url": null,
     "card": "ke6ftq8s6"
    }
   ]
  },
  "Sycophancy": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "sycophancy",
   "out": [
    {
     "to": "RLHF",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "RLHF",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Chen и др. — From Yes-Men to Truth-Tellers: Addressing Sycophancy in Large Language Models with Pinpoint Tuning",
     "url": null,
     "card": "krr92axnd"
    },
    {
     "title": "Anthropic — Claude’s Constitution",
     "url": null,
     "card": "knkrv8gvv"
    },
    {
     "title": "Kumarappan, Mujoo — Not Just RLHF: Why Alignment Alone Won’t Fix Multi-Agent Sycophancy",
     "url": null,
     "card": "ky7wtfb2x"
    },
    {
     "title": "Wichers и др. — Inoculation Prompting: Instructing LLMs to Misbehave at Train-Time Improves Test-Time Alignment",
     "url": null,
     "card": "k1xpjf2rr"
    }
   ]
  },
  "Роберт Киган": {
   "layer": "people",
   "slug": "robert-kegan",
   "out": [
    {
     "to": "Жан Пиаже",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Теория взрослого развития Кигана",
     "url": "http://eroskosmos.org/how-to-be-an-adult-kegans-theory/"
    },
    {
     "title": "Пробуждение и взросление",
     "url": "http://eroskosmos.org/growing-up-and-waking-up/"
    }
   ]
  },
  "Мальколм Ноулз": {
   "layer": "people",
   "slug": "malcolm-knowles",
   "out": [
    {
     "to": "Опыт как основа обучения",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Самонаправленное обучение",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Самонаправленное обучение",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Knowles: The Adult Learner: A Neglected Species",
     "url": null
    },
    {
     "title": "Страница The Peak Performance Center — Strategies for Teaching Adult Learners",
     "url": null,
     "card": "kbfjxyqby"
    },
    {
     "title": "Basil Yeaxlee: lifelong learning and informal education",
     "url": "http://web.archive.org/web/20250719075221/https://infed.org/mobi/basil-yeaxlee-lifelong-learning-and-informal-education/"
    },
    {
     "title": "Malinen, Piirainen — Towards the Essence of Andragogy: A Hermeneutical Reading of Grundtvig, Knowles, Lindeman and Savićević (2023)",
     "url": null,
     "card": "kjm50610w"
    }
   ]
  },
  "Теория социального научения": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "social-learning-theory",
   "out": [
    {
     "to": "Локус контроля",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Carton, Ries, Nowicki Jr. — Parental Antecedents of Locus of Control of Reinforcement",
     "url": null,
     "card": "kpz0a036x"
    },
    {
     "title": "Nowicki и др. — Editorial: Locus of Control",
     "url": null,
     "card": "kgd8x43qy"
    }
   ]
  },
  "Принцип Гудхарта": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "goodhart-s-law",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Манхейм, Гаррабрант, 2019",
     "url": "https://arxiv.org/abs/1803.04585"
    },
    {
     "title": "Стратерн, 1997",
     "url": "https://www.gwern.net/doc/statistics/decision/1997-strathern.pdf"
    }
   ]
  },
  "Любопытство": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "curiosity",
   "out": [
    {
     "to": "Кен Робинсон",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "to": "Подавление любопытства",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "to": "Поисковое поведение",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Подавление любопытства",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Поисковое поведение",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "from": "Анн-Лор Ле Канф",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Celeste Kidd, Benjamin Y. Hayden — The psychology and neuroscience of curiosity (2015)",
     "url": null,
     "card": "km18k21wt"
    },
    {
     "title": "Jordan A. Litman — Curiosity as a Feeling of Interest and Feeling of Deprivation: The I/D Model of Curiosity (2007)",
     "url": null,
     "card": "knc90yrq2"
    },
    {
     "title": "Кен Робинсон — Как выбраться из долины смерти образования (TED)",
     "url": null,
     "card": "k19jm6b9n"
    }
   ]
  },
  "Установка на развитие": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "growth-mindset",
   "out": [],
   "in": [
    {
     "from": "Анжела Дакворт",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Салман Хан",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Блэкуэлл, Тшесневски, Двек — Имплицитные теории интеллекта предсказывают успеваемость при переходе в подростковый возраст",
     "url": null,
     "card": "kr3pkv5jb"
    },
    {
     "title": "Йегер и др., 2019",
     "url": "https://www.nature.com/articles/s41586-019-1466-y"
    },
    {
     "title": "Сиск и др. — В какой мере и при каких условиях установка на развитие важна для успеваемости? Два метаанализа",
     "url": null,
     "card": "kahqw868a"
    },
    {
     "title": "Макнамара, Бургойн — Влияют ли вмешательства об установке на развитие на успеваемость? Систематический обзор и метаанализ (Do Growth Mindset Interventions Impact Students’ Academic Achievement?, 2022)",
     "url": null,
     "card": "krfh558ne"
    },
    {
     "title": "Коста, Фария, 2018",
     "url": "https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5996155/"
    }
   ]
  },
  "Джон Боулби": {
   "layer": "people",
   "slug": "john-bowlby",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Bowlby — The Nature of the Child's Tie to His Mother",
     "url": null,
     "card": "k3tx00nyy"
    },
    {
     "title": "Bowlby 1969, Attachment and Loss, Vol. 1: Attachment",
     "url": null
    }
   ]
  },
  "Привычка": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "habit",
   "out": [
    {
     "to": "Уильям Джеймс",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Автоматизация навыков",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "James — The Principles of Psychology, глава IV «Habit»",
     "url": null,
     "card": "k2shnrnfr"
    },
    {
     "title": "Джеймс — Беседы с учителями о психологии и со студентами о некоторых идеалах жизни (1899)",
     "url": null,
     "card": "k8f720skb"
    },
    {
     "title": "Энциклопедия Стэнфорда — Уильям Джеймс (2000, переработка 2021)",
     "url": null,
     "card": "kjm98hfyr"
    }
   ]
  },
  "Самооценка": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "self-esteem",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": []
  },
  "Самоэффективность": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "self-efficacy",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Bandura — Self-efficacy: Toward a Unifying Theory of Behavioral Change",
     "url": null,
     "card": "karq3x76k"
    },
    {
     "title": "Хэтти, Тимперли — The Power of Feedback",
     "url": null,
     "card": "kz83xexht"
    },
    {
     "title": "Carton, Ries, Nowicki Jr. — Parental Antecedents of Locus of Control of Reinforcement",
     "url": null,
     "card": "kpz0a036x"
    },
    {
     "title": "Керша, Обухов — Современные концепции изучения мотивации и самоэффективности школьников в онлайн-форматах реализации дополнительного образования",
     "url": null,
     "card": "ktjk7twt3"
    }
   ]
  },
  "Стюарт Дрейфус": {
   "layer": "people",
   "slug": "stuart-dreyfus",
   "out": [
    {
     "to": "Хьюберт Дрейфус",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Хьюберт Дрейфус",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Dreyfus, Dreyfus — A Five-Stage Model of the Mental Activities Involved in Directed Skill Acquisition (1980)",
     "url": null,
     "card": "knka2ck2y"
    },
    {
     "title": "S. Dreyfus 2004, The Five-Stage Model of Adult Skill Acquisition",
     "url": null
    }
   ]
  },
  "Эдуард Линдеман": {
   "layer": "people",
   "slug": "eduard-lindeman",
   "out": [
    {
     "to": "Джон Дьюи",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Malinen, Piirainen — Towards the Essence of Andragogy: A Hermeneutical Reading of Grundtvig, Knowles, Lindeman and Savićević (2023)",
     "url": null,
     "card": "kjm50610w"
    },
    {
     "title": "Basil Yeaxlee, lifelong learning and informal education",
     "url": "http://web.archive.org/web/20250719075221/https://infed.org/mobi/basil-yeaxlee-lifelong-learning-and-informal-education/"
    }
   ]
  },
  "Эмоциональный интеллект": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "emotional-intelligence",
   "out": [
    {
     "to": "Множественный интеллект",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Mayer, Salovey — The Intelligence of Emotional Intelligence",
     "url": null,
     "card": "kesp0ptgx"
    },
    {
     "title": "Mayer, Salovey, Caruso — Emotional Intelligence: New Ability or Eclectic Traits?",
     "url": null,
     "card": "k5880zsch"
    }
   ]
  },
  "Киран Иган": {
   "layer": "people",
   "slug": "kieran-egan",
   "out": [
    {
     "to": "Лев Выготский",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Лев Выготский",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Иган — Типы понимания (введение к «The Educated Mind»)",
     "url": null,
     "card": "k0p4qwcdj"
    },
    {
     "title": "Egan: Getting It Wrong from the Beginning",
     "url": null
    }
   ]
  },
  "Цикл Колба": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "kolb-s-learning-cycle",
   "out": [
    {
     "to": "Джон Дьюи",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Жан Пиаже",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Курт Левин",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Обучение на основе опыта",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Опыт как основа обучения",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Стили обучения Колба",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Уильям Джеймс",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Обучение на основе опыта",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Опыт как основа обучения",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Стили обучения Колба",
     "type": "дополняет"
    },
    {
     "from": "Субъектность учащегося",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Джон Дьюи",
     "type": "связано"
    },
    {
     "from": "Курт Левин",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Schenck & Cruickshank — Evolving Kolb: Experiential Education in the Age of Neuroscience",
     "url": null,
     "card": "kjgmanast"
    },
    {
     "title": "Morris — Experiential learning: a systematic review and revision of Kolb’s model (2020)",
     "url": null,
     "card": "ksfqpkx5x"
    },
    {
     "title": "Колб — The Process of Experiential Learning (гл. 2, 2-е изд., 2014)",
     "url": null,
     "card": "kbv292tkd"
    },
    {
     "title": "Колб, Бояцис, Майнемелис — Experiential Learning Theory: Previous Research and New Directions",
     "url": null,
     "card": "kw35m5wsf"
    },
    {
     "title": "Алиса Колб, Дэвид Колб — Experiential Learning Theory as a Guide for Experiential Educators in Higher Education (2017)",
     "url": null,
     "card": "k8k4dd9eg"
    }
   ]
  },
  "Автоматизация навыков": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "skill-automation",
   "out": [
    {
     "to": "Интервальное повторение",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Привычка",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Уиллингем — Можем ли мы научить школьников думать как учёные?",
     "url": null,
     "card": "kcwhedpcv"
    },
    {
     "title": "James — The Principles of Psychology, глава IV «Habit»",
     "url": null,
     "card": "k2shnrnfr"
    }
   ]
  },
  "Митчел Резник": {
   "layer": "people",
   "slug": "mitchel-resnick",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Resnick, Lifelong kindergarten",
     "url": null
    },
    {
     "title": "Resnick и др. 2009, Scratch: Programming for All",
     "url": null
    }
   ]
  },
  "Обратный дизайн": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "backward-design",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Wiggins, McTighe — Understanding by Design",
     "url": null,
     "card": "k2a7hcyaq"
    },
    {
     "title": "McTighe, Wiggins — Understanding by Design (раздаточный материал, 2017)",
     "url": null,
     "card": "kat23wbj6"
    },
    {
     "title": "Смыслова — Проектирование образовательного опыта (2022)",
     "url": null,
     "card": "kty2n8way"
    }
   ]
  },
  "Герман Эббингауз": {
   "layer": "people",
   "slug": "hermann-ebbinghaus",
   "out": [
    {
     "to": "Интервальное повторение",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Интервальное повторение",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Фаликман, интервью о памяти",
     "url": "https://daily.afisha.ru/brain/3358-mariya-falikman/"
    },
    {
     "title": "Эббингауз — Память, глава I: Наше знание о памяти",
     "url": null,
     "card": "kzn9zfnbs"
    },
    {
     "title": "Ebbinghaus, Psychology (1908), § 9",
     "url": "https://gutenberg.org/cache/epub/52823/pg52823-images.html"
    },
    {
     "title": "Джеймс — Беседы с учителями о психологии и со студентами о некоторых идеалах жизни (1899)",
     "url": null,
     "card": "k8f720skb"
    },
    {
     "title": "Teaching the science of learning, обзор науки об обучении",
     "url": "https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5780548/"
    }
   ]
  },
  "Рубрика оценивания": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "assessment-rubric",
   "out": [
    {
     "to": "Обратная связь",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "20 способов дать эффективную обратную связь для обучения",
     "url": "https://web.archive.org/web/20251006205838/http://blendedlearning.pro/new-school/marafon2021/feedback/20feedback/"
    },
    {
     "title": "Brookhart 2018, Appropriate Criteria",
     "url": null
    }
   ]
  },
  "Стадии изменения": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "transtheoretical-model",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Prochaska, DiClemente — Stages and Processes of Self-Change of Smoking: Toward An Integrative Model of Change (1983)",
     "url": null,
     "card": "k8yvjqezn"
    },
    {
     "title": "Prochaska, DiClemente, Norcross — In Search of How People Change",
     "url": null,
     "card": "kdrex4jf6"
    }
   ]
  },
  "Подавление любопытства": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "suppression-of-curiosity",
   "out": [
    {
     "to": "Кен Робинсон",
     "type": "связано"
    },
    {
     "to": "Любопытство",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [
    {
     "from": "Любопытство",
     "type": "дополняет"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Станислас Деан — Как убивают любознательность (отрывок на mel.fm)",
     "url": null,
     "card": "ksdd5jpqg"
    },
    {
     "title": "Кен Робинсон — Как выбраться из долины смерти образования (TED)",
     "url": null,
     "card": "k19jm6b9n"
    },
    {
     "title": "Инноваторы-экспериментаторы (выписки о методе мелких ставок)",
     "url": null,
     "card": "knazerm10"
    },
    {
     "title": "mel.fm — «Никогда не стыдитесь своих детей». 4 принципа воспитания Симона Соловейчика",
     "url": null,
     "card": "kgksbd9k2"
    },
    {
     "title": "Александр Мурашев — Другая школа (TEDxInnopolis)",
     "url": null,
     "card": "kzn144dad"
    }
   ]
  },
  "Активное обучение": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "aktivnoe-obuchenie",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Pehkonen — Open-ended problems: A method for an educational change",
     "url": null,
     "card": "kme5cvwb3"
    },
    {
     "title": "Карпике, Блант — Практика припоминания дает больше обучения, чем проработка с картой понятий",
     "url": null,
     "card": "kfhjqe19a"
    },
    {
     "title": "Баттро, Фишер, Лена (ред.) — The Educated Brain (Образованный мозг, 2008)",
     "url": null,
     "card": "kyh7s2d6s"
    }
   ]
  },
  "Гипотеза соответствия": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "matching-hypothesis",
   "out": [],
   "in": [
    {
     "from": "Стили обучения Колба",
     "type": "противоположно"
    }
   ],
   "sources": [
    {
     "title": "Clinton-Lisell, Litzinger — Is it really a neuromyth? A meta-analysis of the learning styles matching hypothesis (2024)",
     "url": null,
     "card": "krea5b01j"
    },
    {
     "title": "Rogowsky, Calhoun, Tallal — Providing Instruction Based on Students' Learning Style Preferences Does Not Improve Learning (2020)",
     "url": null,
     "card": "kwaepx1wr"
    },
    {
     "title": "Rogowsky, Calhoun, Tallal — Matching Learning Style to Instructional Method: Effects on Comprehension (2015)",
     "url": null,
     "card": "kbpcyx7nm"
    }
   ]
  },
  "Алан Кей": {
   "layer": "people",
   "slug": "alan-kay",
   "out": [
    {
     "to": "Брет Виктор",
     "type": "связано"
    }
   ],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Matuschak, Nielsen — How can we develop transformative tools for thought? (2019)",
     "url": null,
     "card": "k5xy99118"
    },
    {
     "title": "Bret Victor — Magic Ink: Information Software and the Graphical Interface",
     "url": null,
     "card": "km85yby0d"
    },
    {
     "title": "Learnable Programming",
     "url": null,
     "card": "kwyqrbb7q"
    },
    {
     "title": "A Brief Rant on the Future of Interaction Design",
     "url": null,
     "card": "kewcw2mhy"
    }
   ]
  },
  "Личные границы": {
   "layer": "concepts",
   "slug": "lichnye-granitsy",
   "out": [],
   "in": [],
   "sources": [
    {
     "title": "Внутренний стержень: как стоять на своем и оставаться хорошим человеком",
     "url": null,
     "card": "kej7zmz4g"
    },
    {
     "title": "glozmanj — «Не будь эгоистом, подумай обо мне»: может ли отстаивание личных границ быть токсичным",
     "url": null,
     "card": "k45nw8zz7"
    }
   ]
  }
 }
}
